نقطه سر خط

شهر ادینبوروگ - اسکاتلند

و اما گفته بودم که از سفر می گویم:

۴ شهریورماه به دعوت انجمن شهر گلاسگو برای بازدیدی کلی و یک دوره آشنایی با برنامه ریزی مشارکتی به همراه 7 نفر دیگر از فعالان سازمان های مردم نهاد(NGO’ES) (از تهران و تبریز و من هم از همدان) راهی اسکاتلند شدم. (توضیح بدهم که این سفر ربطی به شورای شهر نداشته و شخصی و با هزینه شخصی بوده است)

با پرواز ایران ایر به لندن رفتم و مستقیما از همان فرودگاه Hithrow با پرواز دیگری رفتم به گلاسگو. ورود من به گلاسگو با غروب آفتاب همراه بود و هوای سرد یادم آورد که تقریبا نزدیک قطب شمال هستیم.

گلاسگو شهر آرام و زیبایی است با ساختمان های قدیمی ای که با دیدنشان به یاد قصه های قدیمی برادران گریم می افتی که همیشه قرار است یک شاهزاده، دختر زیبای زندانی در برج را نجات دهد. این شهرحدود 600 هزار نفر جمعیت دارد و تعداد مسلمانان هم زیاد است.

و اما میزبانمان انجمن شهر گلاسگو بود. انجمن شهر گلاسگو دارای 79 عضو است (شورای شهر همدان با 100 هزار نفر جمعیت کمتر، تنها 9 عضو دارد) که برای 4 سال از سوی مردم انتخاب می شوند. رییس انجمن شهر در واقع شهردار(که پستی تشریفاتی است) نیز هست. در UK شهرداری وجود ندارد. انجمن شهر هم برنامه ریزی و تصمیم گیری را انجام می دهد و هم اینکه اجرا را به عهده دارد و دیگر نهادی به نام شهرداری وجود ندارد.

مدیریت واحد شهری را به واقع می توان در انجمن ها ی شهر بریتانیا دید. کلیه فعالیت های شهری و ادارات زیر نظر انجمن شهر است.

شاید بهتر باشد از ابتدا نحوه تصمیم گیری را در اسکاتلند اینگونه توضیح بدهم تا برسیم به انجمن شهر و آنگاه به قدرت انجمن شهر پی می بریم:

پارلمان UK که در لندن واقع است، سیاست خارجی، دفاع و تامین اجتماعی را بر عهده دارد و از همه مناطق بریتانیا، نمایندگانی در پارلمان حضور دارند. بقیه امور در پارلمان هر کشور، جداگانه تصمیم گیری می شود. در اسکاتلند، پارلمان همان دولت است و بودجه انجمن های شهر را نیز مصوب می کند. اسکاتلند 5 میلیون نفر جمعیت دارد و پارلمان نیز در شهر ادینبوروگ که مرکز اسکاتلند تلقی می شود قرار دارد.

پارلمان اسکاتلند دارای 129 نماینده است و در حال حاضر حزب ملی اسکاتلند با 47 نماینده، دولت را در دست دارد. حزب کارگر، لیبرال ها و محافظه کاران به ترتیب در رده های بعدی قرار دارند. و حزب سبز نیز دارای 2 نماینده در پارلمان است و تنها یک نماینده مستقل در پارلمان حضور دارد. 33% نمایندگان نیز زن هستند.

  بودجه اسکاتلند برای امسال 30 بیلیون پوند(60 میلیارد دلار) است و پارلمان برای کلیه امور: بهداشت، آموزش و پرورش، گردشگری و دادگستری و.....تصمیم گیری می نماید. نمایندگان نیز برای 4 سال انتخاب می شوند.

انجمن های شهر از دولت(پارلمان)اعتبار می گیرند. در واقع بودجه انجمن شهر توسط دولت تامین و مصوب می شود و برای هزینه کردن در اختیار انجمن شهر قرار می گیرد.( در ایران، شوراهای شهر و شهرداری بودجه دولتی ندارند و تامین اعتبار با خودشان است که از محل وضع عوارض و .....تامین می شود).

همان طور که گفتم مدیریت واحد شهری به واقع حاکم است چرا که انجمن شهر بر کلیه امور شهری نظارت دارد.  امور مربوط به شهرداری ها (زباله و بازیافت ، فضای سبز، حمل ونقل عمومی, آتش نشانی و.....) بهداشت و بیمارستان ها، آموزش و پرورش، دانشگاه ،محیط زیست، ورزش، تجارت و اصناف،موزه ها، تامین اجتماعی، ادارات خدمات رسان(برق، آب و گازو مخابرات و ...) و....و حتی پلیس نیز زیر نظر انجمن شهر است و اعتبارات و بودجه آن ها را انجمن شهر مصوب می کند و بر آنها نظارت کامل دارد. در واقع انجمن شهر، مدیریت شهری را بر عهده دارد و دارای قدرت زیادی است. گفتم که بودجه را پارلمان(دولت مرکزی) تامین می کند اما انجمن شهر می تواند ازراه گرفتن مالیات و عوارض گمرکی، بودجه را بالا ببرد.

بودجه انجمن شهر گلاسگو برای امسال 11 بیلیون پوند (22 میلیارد دلار) در نظر گرفته شده است که با نظارت دولت مرکزی هزینه می شود. 83% بودجه توسط دولت مرکزی و 17% هم از عوارض محلی تامین می گردد.

در UK انجمن های شهربه طور مستقیم نمی توانند قانونی را تغییر دهند و یا پیشنهاد تغییرقانون را به صورت لایحه به پارلمان ارایه دهند. تنها می توانند از راه لابی کردن با نمایندگان پارلمان، از آنها تصویب قانونی را بخواهند. که در حال حاضر نیز به دلیل تفاوت نمایندگان، لابی کردن کمی مشکل است. اکنون پارلمان در دست حزب ملی است در حالیکه مثلا در گلاسگو، حزب کارگر، انجمن شهر را در دست دارد.

 جالب است بدانید که انجمن شهر گلاسگو تا به حال دو قطعنامه نیز برضد تصمیمات دولت صادر کرده است: 1- مخالفت با جنگ علیه عراق 2-  مخالفت با هرگونه حمله نظامی به ایران.

 **

در اسکاتلند هم مانند انگلیس و سایر بخش های UK ، سازمان های غیردولتی(NGO)  و موسسات خیریه، نقش فعال و موثری دربرنامه های شهری دارند.

انجمن شهر برخی سازمان ها را به صورت NGO ثبت می کند و به آن اعتبار و بودجه تخصیص داده و نظارت می کند. این سازمان ها به صورت هیات امنایی اداره می شوند مثلا سازمان خدمات ایمنی یا سازمان برنامه ریزی اجتماعی. برخی به صورت شرکت ثبت می شوند مانند سازمان املاک و عمران شهری. و برخی هم به شکل خیریه مانند سازمان های فرهنگی ورزشی.

هدف از این کار یکی کاهش مالیات بوده و اینکه بتوانند تا حدی این سازمان ها را از ردیف بودجه انجمن خارج کنند و بودجه شان را بتوانند از طریق بخش خصوصی و مردم تامین نمایند. و هدف دیگر نیز مشارکت مردم و سهیم کردن آنان در اداره شهر است که موضوع اصلی سفر ما نیز همین آشنایی با برنامه ریزی مشارکتی و نحوه تعامل انجمن های شهر(در ایران با عنوان شورای شهر) با NGO ها و موسسات خیریه بود. در پست بعدی از فعالیت چند «ان جی اوی» موفق خواهم گفت.

**

نمای بیرونی انجمن شهر گلاسکو 

ساختمان انجمن شهر گلاسگو با ابهت تمام درمیدان اصلی شهر خودنمایی می کند. بنایی واقعا دیدنی و ماندگار. حدود 180 سال پیش ساخته شده و از ابتدا نیز به منظور انجمن شهر قرار بوده مورد استفاده قرار گیرد. گچ بری ها ، کاغذ دیواری و نقش های سقف و کف ساختمان بسیار دیدنی و زیباست. در طبقه آخر، تابلوی نقاشی روسای شهر(شهرداران) پیشین از ابتدا تا کنون نصب شده است. و سه لوستری که به گفته خودشان اولین لوسترهایی هستند که با برق کار می کنند به تالاربزرگش شکوه خاصی بخشیده.

نمای داخلی انجمن شهر گلاسکو

در هر حال در اسکاتلند از این ساختمان ها کم نیست. و در هر شهری دست کم یک ساختمان با شکوه که با همان معماری قدیمی اش حفظ شده و نگهداری می شود به چشم می خورد که امروز شده اند مکانی برای بازدید گردشگران.

بافت قدیم در هر حال باید حفظ شود و دارای ارزش است. نمای بیرونی ساختمان های قدیمی را نمی توان تغییر داد و ساختمان هایی که نزدیک این بناها ساخته می شوند باید با معماری مطابق با قبلی ها ساخته شده تا ضربه ای به بافت قدیم نزنند.

ساختمان پارلمان اسکاتلند که در شهر ادینبوروگ واقع است نمونه ای است از میزان اهمیت به بناهای تاریخی و حفظ بافت قدیم. این ساختمان مدرن و امروزی بایستی به نحوی ساخته می شد که به بافت قدیم و بنای تاریخی قبلی پارلمان که حدود 400 سال قدمت دارد ضربه نزند. معمار این بنا اسپانیایی بوده و کارش تلفیقی از هنر مدرن و قدیم است. تمام مراحل کار با نظارت یونسکو انجام شده و اکنون بنای قدیمی در دل بنای جدید جای گرفته است.

ساختمان جدید پارلمان اسکاتلند - ادینبوروگ

اسکاتلند بسیار سرسبز است و البته کمی سرد. در شهرها هم، گل های زیبایی که در سبد های شکیل بر سر در مغازه ها آویزان است (به جای تابلوهای بدقواره و ریز ودرشت) طراوت خاصی را به خیابان ها بخشیده.

اسکاتلندی ها مردم آرام و مهربانی به نظر می رسند اما لهجه ی انگلیسی خوبی ندارند و لهجه شان بیشتر شبیه زبان آلمانی ست.

باقی هم بماند برای پست بعدی.....