نقطه سر خط

 روز شنبه،  من همراه جمعی دیگر از اعضای اصلاح طلبِ شوراهای کشور ، دیداری با آقای خاتمی داشتم. در این جلسه که در یک فضای صمیمی و در دفتر آقای خاتمی تشکیل شد، ایشان از شوراها گفتند و تلاشی که شد تا این نهاد مردمی بعد از 20 سال دوباره شکل بگیرد. من و برخی دیگر از اعضای سایر شوراها هم درخصوص مسائل و مشکلاتی که برای شوراها ایجاد شد و ایجاد شده صحبت کردیم. به هر حال این دیدار، در سالگرد شوراها و تنها به پاسداشت زحمات ایشان بود برای احیای شوراهای شهر و روستا.  

مرتبط : شوراها و خاتمی- معصومه ابتکار 

امروز نهم اردیبهشت روزِ شورا و روزِ احیای دوباره ی شوراهای شهر(انجمن های شهر سابق) است که در سال 78 و در دولت آقای خاتمی، این مهم (اصولِ 100 تا 106 قانون اساسی که تا آن روز از اصولِ معطّل مانده محسوب می شد) اجرایی گردید. از آن روز تا کنون سه دوره انتخابات شوراهای شهر و روستا برگزار شده است و اکنون در آخرین سالِ دوره سوم شوراها شاید بتوان نقدی هرچند کوتاه داشت.

( اینکه شوراها  چه جایگاهی داشته و دارند و ارتباط مردم و شورا و ...  را در مصاحبه ی تلفنی با روزنامه بیان کرده ام  و البته متاسفانه آنچه در روزنامه چاپ شده بود، غلط و اشتباه نگارشی و انشاییِ زیاد داشت و حتی یکی دو جمله ی اینجانب، تغییرِ معنایی پیدا کرده بود!! )

درهرحال اینکه آنچه امروز به عنوان شوراها وجود دارد و انجام وظیفه می کند با نگاه و هدف قانونگزار و آنچه در اصول 100 تا 106 قانون اساسی آمده است بسیار تفاوت دارد. شوراهای شهر امروزه به مثابه تنها یک نهاد نظارتی بر شهرداری ها قلمداد می شوند در حالیکه پُرواضح است برای اداره ی یک شهر به نگاه کلان تری نیاز است. درواقع اینکه شورای شهر تنها شورای شهرداری نیست. اگرچه در طول این مدت بعضا شوراها با سایر ادارات و با تعامل با یکدیگر سعی بر اجرایی شدن و مدیریت مطلوب تر برای شهر را داشته اند اما تعامل و همکاری شهرداری با سایر ادارات کافی نیست و برای یک مدیریتِ مطلوب، جلوگیری از موازی کاری و در نهایت رسیدن به نتیجه ی بهینه، مدیریتی واحد که البته همراه با مشارکت مردمی باشد لازم است. مدیریت واحد شهری، که سال هاست فقط از آن نام برده می شود اما هنوز محقق نشده است.

اما در کنارِ عدم وجود یک مدیریت واحد و نگاه تک بُعدی به شوراها، در این سه سال (دست کم در همدان)، نگاه برخی مسئولان ارشدِ استانی به شوراها در راستای تضعیف بوده و جایگاه شوراها به عنوان مردمی ترین نهاد آنچنان که باید رعایت نشده است.

ورود به حیطه ی وظیفه ای شوراها و اخذ تصمیمات و هم چنین عدم دعوت از شورای شهر در بسیاری از مراسم و برنامه ها و جلسات را می توان به نوعی نادیده گرفتن رای مردم تلقی کرد. یک عضو شورا مانند یک نماینده مجلس از روزیکه به عنوان منتخب توسط مردم درنظر گرفته می شود، دیگر صرفا یک جایگاه شخص حقیقی را ندارد، درواقع نماینده ی مردم است و نماینده یک شخصیت حقوقیِ برآمده از مردم به نام شورای شهر می باشد. نادیده گرفتن مجموعه ی شورا نادیده گرفتن آرای مردم ست که از همان روزهای نخست و انتخاب شهردار، شورای شهر را با چالشی بزرگ مواجه ساخت.

در کنار تحمیل دیدگاههای برخی افراد )خارج از مجموعه ی شورا (در راستای منافع گروهی، محدود کردن وظایف شورا به چند وظیفه ی خاص نظارتیِ بر شهرداری، خطر بزرگی ست که دیر یا زود این نهال را می خشکانَد. نهالی که با اعتماد مردمی شکل گرفته و با مشارکت آنان و هم چنین با احترام به آرای مردم از سوی دولتمردان، بایستی آبیاری شود و قد بکشد ...

پرنده ای کوچکم. 

بال هایم،  

پرواز را به تبعید فرستاده 

و زندانِ حنجره ام، 

آوازش را به زنجیر کشیده. 

آوازی که، 

 فرصتی برایش نیست. 

غروب نشده، 

اعدام می شود.

زاهدان و کُلا سیستان و بلوچستان، استانی است که کمتر کسی آن را برای سفر انتخاب می کند. و اگر کسی هم قصد سفر به آنجا را به هر دلیل داشته باشد با کلی اما و اگر و پیشنهاد و نصیحتِ دوست و آشنا مواجه می شود که نرو و اگر هم می روی خیلی مواظب باش و ...

 چرا بایستی اینقدر هراس  از این منطقه را در دل مردم ایجاد کرد؟ هراس هایی که باعث شده فرصت سرمایه گذاری بخش خصوصی از آن گرفته شود. توریست و گردشگر را با وجود مکان ها و طبیعت خاص خودش و حتی بازار خریدش از دست بدهد و بخش دولتی هم نیز کمتر توجهی به این استان محروم ننموده و صنعت و کشاورزی در این استان حمایت نمی شود و شکل نمی گیرد. 

مراسم رقص چوب(بُراسان،مسیرِ زاهدان-میرجاوه)

می خواهم کشفش کنم رازهای سرزمینی که روزی زادگاه رستم های شاهنامه ام بوده اند و خاستگاه نخستین تمدن بشری ست.

 شب قبلش را رفته بودیم ُبراسان، حد فاصل زاهدان-میرجاوه و شاهد یک مراسم سنتی بودم. و فردایش با لطف و هماهنگی خانم زیرکی(عضو محترم شورای شهر زاهدان) یک ماشین با راننده و یک بَلدَِ محلی همراهم می شوند. از شهر زاهدان خارج می شویم و جاده ی زابل را پیش می گیریم. راننده، شیعه و سیستانی ست و راهنما،  بلوچ است و اهل تسنن. ارتباط دوستانه ی خود را بارها مثال می زنند که بلوچ ها و سیستانی ها و شیعه و سنی  در این استان، در کنار هم با آرامش زندگی می کنند و مشکلی با هم ندارند اما چرا و کدام دست است که نمی خواهد این ها با یکدیگر در آرامش باشند؟

در حدود 105 کیلومتری  زاهدان  و بعد از گذشت از پاسگاه شیله  به تاسوکی می رسیم. در همین محل بود که 25 اسفند 1384  ، ریگی و گروهش  حادثه خونین تاسوکی را آفریدند. حوالی ساعت 10 تا 11 شب با لباس و ماشین نیروی انتظامی جلوی  خودروهای عبوری را گرفته، زنان را رها و همه ی مردان را که شامل 22 نفر اعم از پیر و جوان بود به رگبار می بندند و  دست کم 6 خودرو را آتش می زنند. یادمانی برای 22 شهید درست شده بود. درست در همان محلی که کشته شدند. این فاجعه ی دلخراش و این آتش سوزی مهیب در حالی رخ داد که  از جنوب تا پاسگاه شیله 5 کیلومتر و از شمال تا پاسگاه تاسوکی 15 کیلومتر فاصله است وضمن آنکه درعرض این یکی دو ساعت که حادثه رخ داده  ماشین های دیگری که متوجه شده  برگشته بودند و قطعا پاسگاه ها را در جریان گذاشته بوده اند. راننده ای که با ما بود توضیح داد که نیم ساعت بعد از حادثه به محل رسیده بود و همه ی صحنه های دلخراش را به یاد داشت  حتی اینکه رد ماشین ریگی به جا مانده بود و مثلا پای آن درخت پارک کرده بود و ... توضیح داد که فقط مردها را کشته بودند و زنان را برده بودند طرف دیگر جاده و رهایشان کرده بودند بدون هیچگونه  تعرض و آزار. اما از به یادآوری  22 پیکر در خون غلتیده، اشکش جاری می شود ... 

یادمان کشته شدگان حادثه ی تاسوکی(در خود ِمحل حادثه)

اینکه هدف ریگی چه بوده موضوع بحثی است که نه راننده جواب آنرا دقیق می دانست و نه راهنما.  اما آنچه که می گویند و شایع شده بود اینکه هدف ریگی ترور استاندار وقت، بوده  و اینکه  حتی فرماندار هم در بین مجروحان بوده که از حادثه نجات پیدا کرده است.(این مورد صرفا گفته های اهالی منطقه بود که برایم تعریف می کردند و از صحت و سُقم آن اطلاع ندارم)

می گویند از اینجا به سمت شرق که بروی(سمت بیابان) تا مرز افغانستان 5 ساعت راه است و گروه ریگی بعد از حادثه از اینجا می روند به سمت مرز  که خارج شوند. حتی تعدادی شان ساعت ها در بیابان گم شده بودند ...

شهرِ سوخته 

و شهرِ سوخته... شهری با تمدن ۵ هزار ساله. خاستگاه تمدن بشری. تا پیش از کاووش های شهرِ سوخته، تصور می شد که منطقه ی میان رودان(بین النهرین) خاستگاه تمدن است اما کاووش های این شهر باستانی  این  فرضیه ی قدیمی را رد کرد.  

بیشتر شهر که تقریبا همه ی شه   رزیر خاک بود و مانند شهر هگمتانه ی همدان از دل خاک بیرونش نیاورده بودند. که البته از آنجاییکه نگهداری مناسبی از آثار تاریخی و باستانی نمی شود و در اثر بی مبالاتی و کم توجهی مسئولان ذیربط دچار آسیب های شدید می شوند و در معرض تخریب قرار می گیرند همان به که زیر خاک مدفون بمانند شاید نسل های آینده قدر این آثار را بدانند و آن موقع سر از خاک بیرون آرند.  

هامونِ خشک! 

 گفتم: «این باغ ار گُلِ سرخ بهاران بایدش؟...»

گفت:«صبری تا کرانِ روزگاران بایدش. 

تازیانه ی رعد و نیزه ی آذرخشان نیز هست، 

گرنسیم و بوسه های نرم باران بایدش.»

گفتم:«آن قربانیانِ پار، آن گل های سرخ؟...»

گفت:«آری ...» ناگهانش گریه آرامَش ربود، 

وزپی خاموشیِ توفانی اش 

گفت:« اگر در سوگشان، ابرِشب خواهد گریست،

هفت دریای جهان، یک قطره باران بایدش.»

گفتمش:«خالی ست شهر از عاشقان، وینجا نماند

مردِ راهی تا هوای کوی یاران بایدش.»

گفت:«چون روحِ بهاران آید از اقصای شهر،

مردها جوشد زخاک، آن سان که از باران، گیاه

... وآنچه می باید کنون

صبرِِ مردان و دلِ امیّدواران بایدش.»* 

*شعر گفت و گو سروده ی شفیعی کدکنی